آرام - محمد يوسف (1313-1394 ه‍ . ق)
آيت‌الله شيخ محمد يوسف آرام معروف به «حائري» و «شاهرودي»، فرزند شيخ زين‌العابدين فرزند ملاشريف، از علماي معاصر مي‌باشد و سال‌ها در كربلا و مشهد به تحصيل و تدريس مشغول بوده است.
وي در سال 1313 ه‍ ‍. ق در روستاي خانخورد، از توابع بخش بيارجمند شهرستان شاهرود به دنيا آمد. در كودكي پدر و مادر خود را از دست داد و تحت سرپرستي خواهران خود تحصيلات ابتدايي را در زادگاه‍ش گذراند و همراه برادرش شيخ ابوالقاسم خاتمي به منظور تحصيل علوم ديني پياده به مشهد آمد و در مدرسه نواب سكونت يافت. ادبيات را نزد ميرزا عبدالجواد نيشابوري و فلسفه را در خدمت ملاعباسعلي، پدر حاجي فاضل سركشي، و علامه شيخ اسدالله يزدي و اديب بجنوردي آموخت. براي فراگيري سطوح خارج در درس شيخ حسن برسي و ميرزا محمد آقازاده و حاج آقا حسين قمي شركت نمود و سپس براي تحصيلات به عتبات رفت و در نجف، در مدرسه قوام حجره گرفت و به حلقه درس آيات نائيني، كمپاني، عراقي و سيد ابوالحسن اصفهاني پيوست و خود نيز به تدريس سطوح عاليه مبادرت ورزيد و پس از چهار سال تحصيل در نجف از اساتيد خود كمپاني و اصفهاني اجازه اجتهاد دريافت نمود. مرحوم آيت الله آرام حدود 35 سال در كربلا بود. او تا ارتحال آيت الله قمي در سال 1366 ه‍ ‍. ق كربلا را ترك نگفت و به تدريس و اقامه نماز جماعت در مسجد «عطارها» كه مسجد جامع اين شهر بود، ادامه داد. تا اين كه آيت الله ميرزا مهدي شيرازي بار ديگر به حوزه كربلا رونق داد. پس از فوت مرحوم شيرازي در سال 1386 ه‍ .ق مرحوم حائري به درخواست شاگردان خود رساله‌اي به زبان فارسي و عربي به نام «زبده المسائل» نوشت و نشر داد.
با توجه به رفتار نامناسب رژيم بعث با ايرانيان مقيم عراق، ايشان به ايران آمد و پس از چند ماه توقف در قم به مشهد هجرت نمود و به دعوت آيت الله العظمي سيد محمد هادي ميلاني در مشهد مقيم شد و در مسجد گوهرشاد نماز جماعت اقامه مي‌نمود و به تدريس دوره خارج فقه و اصول مي‌پرداخت. در سال‌هاي آخر زندگي به دليل پادرد خانه‌نشين شد و شب اربعين حسيني سال 1394 ه‍ .ق به سراي جادوان شتافت و در رواق دارالسياده حرم دفن شد.
وي از تظاهر احتراز داشت، به پيشوايان دين عشق مي‌ورزيد، همه روزه زيارت عاشورا مي‌خواند، با قدرت‌هاي سلطه‌گر سر ناسازگاري داشت و با نفوذ بيگانگان مبارزه مي‌كرد. در نهضت 15 خرداد به حمايت از امام خميني (قدس‌سره) برخاست و در مدرسه سليميه كربلا مجلس ختم و سخنراني به مناسبت فاجعه مدرسه فيضيه قم تشكيل داد.
منتخب المسائل، حاشيه عروه، زبده المسائل، زبده‌المناسك، حاشيه علي الوجيزه، شرح كفايه، حشايه بر وجيزه و تقريرات درسهاي نائيني، كمپاني و حاج آقا حسين قمي از آثار چاپ شده و خطي اوست. مهم‌ترين اثر ايشان كتاب «مدارك العروه» است كه بالغ بر بيست مجلد مي‌باشد و 12 مجلد آن به طور منظم تنظيم و تحرير شده است.