سازمان عمران و توسعه حريم حرم حضرت رضا(ع)

سازمان عمران و توسعه حريم حرم حضرت رضا(ع) در راستاي توسعه اماكن متبركه و ايجاد فضاهاي فرهنگي و خدماتي به منظور فراهم آوردن محيطي معنوي مبتني بر فرهنگ شيعي و ايجاد شرايط و تسهيلات مناسب‌تر در جهت اعتلاي هر چه بيشتر بارگاه رضوي در سال 1361 تحت امر توليت عظماي آستان قدس رضوي فعاليت خود را آغاز كرد. اين سازمان به عنوان مجري طرح نوسازي و نگهداري حريم حرم رضوي توانسته است از متخصصان كارآمد با مدارج عالي علمي بهره جويد.
اين سازمان با بهره‌گيري از كادري مجرب و متخصص و استفاده از مؤسسه مهندسان مشاور آستان قدس و شركت‌هاي مشاور ديگر چون سانو، منيزان، ارگ بم و... و استفاده از شركت‌هاي مسكن و عمران قدس و بتن و ماشين قدس به عنوان پيمانكار، توانسته است در عرصه عمران و توسعه حرم گام‌هاي بلندي را بردارد. 
اهداف اساسی سازمان عمران و توسعه حريم حرم حضرت رضا(ع) عبارت انداز: 
الف- اهتمام ويژه به امور عمراني و توسعه اماكن متبركه به منظور رفاه هرچه بيشتر زائران ومجاوران حضرت رضا(ع)
ب- ايجاد مديريتي واحد و منسجم در امور مربوط به بهره برداري و نگهداري و تعميرات ابنيه احداثي
ج- ارتقاي كمي و كيفي سطح خدمات رفاهي و عمراني مجموعه با بهره‌گيري از آخرين دست آوردهاي علمي و فني روز
د- همسو كردن كليه اقدامات انجام شده در زمينه‌هاي عمراني و توسعه فضاهاي موجود در اماكن متبركه
سازمان حريم حرم دو كميسيون تخصصي دارد:
ـ كميسيون راهبردي تاسيسات كه با هدف آتيه‌نگري و كلان‌نگري مسائل تأسيساتي حريم قدس تشكيل شده است.
ـ كميسيون مقاوم‌سازي بناهاي قدس كه با هدف تثبيت وضع موجود ابنيه قديمي و حفظ ارزش‌هاي باقيمانده از معماري گذشته تشكيل شده است. اين كميسيون با مطالعه بر ماندگاري سازه‌هاي قديمي مجموعه، بررسي پيشرفته‌ترين تكنيك‌ها و انتخاب روش بهينه نظارت عاليه دارد.
با نگاهي به طرح گسترده توسعه حريم رضوي در مي‌يابيم كه در اين طرح علاوه بر تكميل و بهسازي اماكن متبركه و احداث فضاهاي مذهبي، فرهنگي و خدماتي، به زيباسازي و ايجاد فضاهاي سبز توجه شده است.
در زمان پيروزي انقلاب اسلامي مجموعه اماكن حرم مطهر شامل سه صحن، چند رواق و دو فضاي مربوط به بست‌ها بود كه اكنون به ميزان چشم‌گيري اين فضا افزايش يافته است. توسعه محيط پيرامون روضه منوره رضوي از سه جهت، احداث صحن‌هاي جمهوري اسلامي، قدس، جامع‌رضوي، هدايت، غدير و كوثر، احداث رواق‌هاي دارالولايه، دارالهدايه، دارالحكمه، دارالاجابه، دارالحجه، دارالكرامه و ايجاد رواق بزرگ امام خميني(ره)، ايجاد بست‌هاي جديد شيخ طوسي، شيخ طبرسي، شيخ حرعاملي و شيخ بهايي و تعويض ضريح قديمي (ضريح چهارم) و نصب ضريح جديد (پنجم) با بهره‌گيري از اصول و ظرائف هنري و معماري ممتاز و جاذبه‌هاي معنوي اسلامي، از مهمترين اقدامات بازسازي و توسعه اماكن متبركه حرم رضوي بعد از انقلاب اسلامي است.
ساخت فضاهاي فرهنگي، علمي، پژوهشي و آموزشي مانند دانشگاه علوم اسلامي رضوي در دو ساختمان، مدرسه علميه عالي نواب، دانشگاه امام رضا(ع)، بنياد پژوهش‌هاي اسلامي، كتابخانه مركزي و مركز اسناد و كتابخانه‌هاي وابسته به آستان قدس در مشهد و سراسر كشور، از اقدامات اين سازمان كه با رويكردهاي فرهنگي در راستاي توسعه ارزش‌ها و آرمان‌هاي انقلاب اسلامي بوده‌است، مي‌باشد.
توسعه فضاهاي خدماتي و رفاهي در اين فرآيند مورد تاكيد بوده است؛ مانند احداث پاركينگ‌هاي حرم مطهر، موتورخانه و تأسيسات، زيرگذر براي تردد وسايل نقليه، دوربرگردان‌ها، مجتمع‌هاي خدماتي و تجاري شرقي و غربي حرم مطهر، دارالشفاء امام رضا(ع).
در سالي كه گذشت، توسعه حريم حرم همچنان پرتلاش و پرانرژي به فعاليتش براي عمران و آباداني حريم حرم افزوده است. در سال 86 بسياري از ساخت و سازهاي حرم پي‌گيري شده است؛ مانند رواق دارالحجه كه با زيربناي 7 هزار متر در زير صحن انقلاب اسلامي نزديك‌ترين مكان به مضجع مطهر امام رضا(ع) است و امسال كارهاي تكميلي معماري آن در حال اجراست و سال آينده به بهره‌برداري مي‌رسد.
از عمليات ساخت و ساز سازمان عمران و توسعه حريم حرم در سال گذشته مي‌توان به موارد زير اشاره كرد: 

تحكيم ايوان عباسي 
وروديهاي شرقي و غربي صحن جامع رضوي 
سر در شرقي صحن جامع رضوي
ساخت و سازهاي صحن هدايت
سر در غربي صحن جامع رضوي
توسعه مهمانسرا
غرفات شمالي صحن جامع رضوي
باب الرضا(ع)
باب الجواد(ع)
غرفات و حجرات صحن غدير
طرح تحكيم سر در ساعت
طرح تحكيم سر در نقاره‌خانه
ساخت پله دارالحجه به دارالولايه
آب خوري صحن جامع رضوي
ورودي به زير صحن انقلاب اسلامي (بست طوسي)
ورودي به زير صحن انقلاب اسلامي (بست حرعاملي)
باب الكوثر (بست شرقي)
طرح مفصل قطاع 4
طرح مفصل قطاع 2
طرح مفصل قطاع 1
ادامه بازوي غربي در سر درب طبرسي
زيرزمين و بازسازي پله گنبد الله ورديخان
تعميرات كف صحن جامع رضوي
كف‌سازي و سنگ‌فرش پشت گيت‌ها از صحن هدايت تا صحن رضوان
غرفات و حجرات سمت غربي تا باب الجواد(ع)
غرفات و حجرات سمت غربي تا باب‌الرضا(ع)
عمليات تكميل بلوك ‌شرقي
عمليات ساختماني موتورخانه قطاع 1
ايوان ولي‌عصر(عج)
ايوان‌هاي طرفين ايوان ولي‌عصر(عج)
شبستان‌هاي طرفين ايوان ولي‌عصر(عج)
كف صحن كوثر
غرفات و حجرات صحن كوثر
تكميل بست خسروي
تكميل راسته بازار
تكميل سرويس‌هاي بهداشتي ضلع قبله
رواق مبارك امام خميني(ره)
موزه فرش
طرح تحكيم و مقاوم‌سازي اماكن متبركه
پروژه‌هاي بهره‌برداري
طرح جامع تاسيسات
واحد هنري و نقاشي اماكن متبركه